Ks. Nguyễn Ngọc Bảo
Tính đến cuối tháng 3 năm 2026, cục diện cuộc chiến tại Ukraine đã có những bước ngoặt mang tính lịch sử. Sau giai đoạn bế tắc kéo dài của năm 2024 và nửa đầu 2025, quân đội Ukraine đã thực hiện một cuộc phản công "kỹ thuật số" quy mô chưa từng có, đẩy quân đội Nga vào thế phòng thủ bị động trên toàn chiến tuyến.
Dưới đây là tổng kết chi tiết về tình hình chiến sự:
1. Thành quả lãnh thổ và Chiến thuật "Bầy đàn Drone"
Từ đầu năm 2026 đến nay, Ukraine đã giải phóng thêm khoảng 2.500 - 3.200 km² lãnh thổ. Con số này tuy không lớn so với tổng diện tích bị chiếm đóng, nhưng lại nằm ở những vị trí chiến lược then chốt, cắt đứt các mạch máu hậu cần của Nga.
- Chiến thuật "Bầy đàn": Ukraine không còn dùng drone đơn lẻ. Họ sử dụng AI để điều khiển hàng trăm drone FPV và drone tự sát (Kamikaze) tấn công cùng lúc vào một mục tiêu. Hệ thống tác chiến điện tử (EW) của Nga thường bị quá tải trước số lượng mục tiêu quá lớn.
- Hiệu quả: Drone hiện chiếm tới 70-80% nguyên nhân gây thiệt hại về thiết giáp và bộ binh cho Nga trên tiền tuyến.
2. Các trục tiến công chính trên chiến tuyến 1.000 km
Ukraine hiện đang tập trung hỏa lực vào 3 trục chính nhằm bẻ gãy "Hành lang đất liền":
- Trục Zaporizhzhia (Hướng về Melitopol): Đây là mũi nhọn quan trọng nhất. Ukraine đã chọc thủng "Phòng tuyến Surovikin" thế hệ mới, tiến sát đến trung tâm hậu cần Melitopol nhằm chia cắt quân đoàn Nga tại phía Nam và tại bán đảo Crimea.
- Trục Bakhmut - Soledar: Ukraine đã bao vây và chiếm lại phần lớn các cao điểm quanh Bakhmut, biến thành phố này thành một "cái bẫy" tiêu diệt lực lượng dự bị của Nga.
- Trục Tả ngạn sông Dnipro (Kherson): Các đầu cầu của Ukraine tại tả ngạn đã mở rộng, buộc Nga phải rút lui khỏi các vùng đầm lầy để tránh bị bao vây bởi drone nước (USV) và drone không trung phối hợp.
3. Tại sao Nga bị đẩy lùi và tổn thất nặng nề?
Có ba nguyên nhân cốt lõi khiến quân đội Nga suy yếu nghiêm trọng trong quý I/2026:
- Sự bất lực trước công nghệ Drone: Nga vẫn dựa vào tư duy "hỏa lực pháo binh hạng nặng". Tuy nhiên, drone của Ukraine có giá chỉ vài trăm USD nhưng có thể tiêu diệt xe tăng T-90 trị giá hàng triệu USD. Nga thiếu các hệ thống phòng thủ điểm (point defense) hiệu quả để đánh chặn bầy đàn drone tầm thấp.
- Khủng hoảng chỉ huy và "Bệnh báo cáo": Hệ thống chỉ huy của Nga vẫn lún sâu trong tệ nạn tham nhũng và "báo cáo láo". Các tướng lĩnh cấp dưới thường thổi phồng chiến tích và che giấu tổn thất để tránh bị kỷ luật, dẫn đến việc Bộ Tổng tham mưu Nga đưa ra các quyết định dựa trên dữ liệu sai lệch.
- Kiệt quệ về thiết bị hiện đại: Sau hơn 4 năm chiến tranh với những tổn thất nặng nề về nhân mạng, khí tài quân sự, Nga bắt đầu phải đưa ra mặt trận các dòng xe tăng cũ từ thập niên 60-70 (như T-62, T-55) do các nhà máy không kịp bù đắp lượng xe tăng hiện đại bị drone phá hủy.
4. Cuộc chiến ngay tại nội địa Nga
Ukraine đã mở rộng phạm vi tấn công bằng drone tự chế (như dòng "Liutyi") ra xa tới hơn 1.500 km bên trong lãnh thổ Nga:
- Đánh vào "túi tiền": Các nhà máy lọc dầu (Refineries) tại vùng Tatarstan và sâu trong nội địa Nga bị tấn công liên tục, gây thiếu hụt nhiên liệu cho chính quân đội Nga. Đồng thời đánh vào nguồn tài chánh huyết mạch cho nỗ lực quân sự của Nga.
- Tê liệt khả năng của không quân: Các phi trường quân sự như Engels-2, Olenya (nơi trú ẩn của oanh tạc cơ chiến lược Tu-95, Tu-160) bị drone đột kích, phá hủy các máy bay đắt giá ngay trên đường băng.
- Phá hủy các cơ sở hậu cần: Các kho đạn lớn dọc biên giới và các nút giao đường sắt bị đánh phá chính xác nhờ sự hỗ trợ tọa độ từ vệ tinh của Hoa Kỳ và tình báo nhân dân.
5. Cái nhìn tổng thể: Cuộc chiến tiêu hao công nghệ cao
Đến tháng 3/2026, cuộc chiến không còn là cuộc đối đầu giữa hai quân đội truyền thống, mà là cuộc đấu giữa Số lượng (Nga) và Công nghệ thông minh (Ukraine).
Tạm kết :
Ukraine đang giành lại thế chủ động chiến lược nhờ sự vượt trội về công nghệ tự động hóa và sự hỗ trợ tình báo thời gian thực từ Hoa Kỳ và NATO. Ngược lại, Nga đang lún sâu vào một cuộc chiến tiêu hao mà họ không thể thắng bằng số lượng quân đông đảo nếu không giải quyết được bài toán drone. Tuy nhiên, Nga vẫn còn lợi thế về kho tên lửa đạn đạo tầm xa và tiềm lực hạt nhân, khiến Ukraine vẫn phải thận trọng trong các bước tiến sâu vào lãnh thổ Nga để tránh leo thang không kiểm soát. Trong lúc các cuộc thương thuyết vẫn dậm chân tại chỗ, trước những yêu sách không thể chấp nhận được của ông Putine. Tư thế công nghệ drone của Ukraine đã được chính thức công nhận, khi các quốc gia vùng Vịnh đã nhờ Ukraine giúp họ chống lại các drone tự sát của Iran./.
