Lưu Thủy Hương
1. NƯỚC ĐỨC ĐÃ NHIỀU LẦN THAY ĐỔI THỦ ĐÔ
Berlin chỉ chính thức trở lại làm thủ đô của Cộng hòa Liên bang Đức từ năm 1991. Trong lịch sử, nhiều thành phố từng giữ vai trò “thủ đô” hoặc trung tâm chính trị:
Aachen: nơi đăng quang các hoàng đế thời Trung cổ.
Regensburg: nơi họp Quốc hội Đế chế La Mã Thần thánh.
Frankfurt am Main: nơi bầu hoàng đế và được chọn làm thủ đô tạm thời năm 1848.
Weimar: thủ đô của Cộng hòa Weimar (1919–1933).
Bonn: thủ đô CHLB Đức (1949–1990).
Berlin, từ năm 1991, trở thành trung tâm chính trị, văn hóa và kinh tế hiện đại.
2. NGƯỜI ĐỨC RẤT THÍCH TÁI CHẾ
Hệ thống Pfand (tiền đặt cọc) là đặc trưng văn hóa Đức: mua bia, nước ngọt hay nước khoáng, bạn phải trả thêm tiền Pfand (khoảng 25 cent cho 1 vỏ chai hay vỏ lon). Sau khi uống, bạn có thể mang vỏ đến bỏ vào máy tại siêu thị để lấy lại tiền.
Nhờ vậy, rác chai/lon gần như không tồn tại trên đường phố Đức vì ở mỗi thành phố đều có nhiều người sống bằng nghề nhặt chai đổi Pfand. Đây là ví dụ điển hình cho văn hóa “tiết kiệm và tái chế” của Đức.
3. PHÂN LOẠI RÁC NGHIÊM NGẶT
Trẻ em được dạy phân loại rác ngay từ mẫu giáo. Các loại thùng rác được quy định theo màu sắc:
Đen: rác thải tổng hợp.
Xanh dương: giấy, bìa carton.
Nâu: rác hữu cơ.
Vàng: nhựa, bao bì.
Lục, trắng, nâu: chai lọ thủy tinh, phân theo màu.
Rác đổ sai có thể bị phạt hành chính. Nhân viên vệ sinh có thể kiểm tra bất kỳ thùng rác nào. Đôi khi bằng chứng tố cáo rất đơn giản: hũ mắm tôm Hà Nội, hóa đơn có tên người, lá chuối gói bánh chưng…
4. HỌC SINH KHÔNG MẶC ĐỒNG PHỤC
Trường công lập không bắt buộc mặc đồng phục. Mỗi học sinh có thể ăn mặc theo ý thích, miễn lịch sự và không mang biểu tượng phân biệt chủng tộc.
Hệ thống giáo dục Đức tôn trọng sự khác biệt, khuyến khích sự sáng tạo và phát triển cá tính riêng. Một số trường vẫn có quy định quần áo phù hợp, nhưng không bắt giống nhau.
5. HỌC SINH TIỂU HỌC PHẢI HỌC BƠI
Bơi là kỹ năng sống cơ bản. Đến cuối lớp 4, trẻ em ở Đức phải biết ít nhất một kiểu bơi và có thể bơi 100 m không cần trợ giúp.
Hội nghị Bộ trưởng Giáo dục các bang (KMK) quy định 4 mức độ bơi:
Làm quen với nước: cảm nhận cơ thể, thích nghi.
Kỹ năng cơ bản: thở, lặn, trượt nước, xoay, nhảy, di chuyển.
Trình độ cơ sở: kết hợp kỹ năng cơ bản và biết bơi.
Bơi an toàn: trình độ cao, nhảy xuống nước và tự ra khỏi nước mà không cần trợ giúp.
6. KHÓA HỌC XE ĐẠP Ở TIỂU HỌC
Các bài kiểm tra lý thuyết và thực hành “tham gia giao thông bằng xe đạp” là hoạt động của nhà trường kết hợp với cảnh sát. Tuy nhiên cảnh sát không được phép chấm thi mà chỉ có giáo viên mới được làm giám khảo.
Học sinh được dạy các quy tắc giao thông liên quan đến xe đạp tại trường tiểu học và bãi lái xe, sau đó sẽ tham gia một kỳ thi để lấy giấy phép lái xe đạp.
7. QUY ĐỊNH ĐI XE ĐẠP CHO TRẺ
Dưới 8 tuổi: đi trên vỉa hè, có người lớn giám sát.
Từ 8–10 tuổi: vẫn trên vỉa hè, chuẩn bị đi xuống lòng đường.
10 tuổi trở lên: được đi xe trên lòng đường, nhưng phải nắm rõ luật giao thông và có giấy phép xe đạp học đường.
8. XÚC XÍCH VÀ BÁNH MÌ PHONG PHÚ BẬC NHẤT THẾ GIỚI
Đức có hơn 1.500 loại xúc xích: Bratwurst, Weißwurst, Wiener… và hơn 300 loại bánh mì.
Bánh mì đen hoặc bánh mì nguyên cám vừa ngon vừa tốt cho tiêu hóa. Người Đức tự hào về truyền thống này, và các tiệm bánh “theo phong cách Đức” được ưa chuộng toàn thế giới.
9. BIA LÀ “THỰC PHẨM” MÙA CHAY Ở BAYERN
Bia ở Bayern không chỉ là thức uống giải khát, mà còn là một phần quan trọng trong đời sống văn hóa và ẩm thực của người dân nơi đây. Từ năm 1516, các công tước Bayern Wilhelm IV và Ludwig X đã ban hành "Luật Tinh Khiết" (Reinheitsgebot), quy định rằng bia chỉ được phép nấu từ ba nguyên liệu chính: nước, mạch nha và hoa bia. Mục đích của luật này là đảm bảo chất lượng bia, kiểm soát giá cả và ngăn ngừa việc sử dụng các chất phụ gia không an toàn.
Trong thời Trung cổ, đặc biệt là trong các tu viện, bia còn được xem là một nguồn dinh dưỡng quan trọng. Vì lý do tôn giáo, các tu sĩ thường ăn chay nghiêm ngặt, và theo nguyên tắc "liquida non frangunt ieunum" (thức uống không phá vỡ việc ăn chay), họ được phép uống bia trong thời gian này. Để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng, các tu sĩ đã sáng tạo ra những loại bia đặc biệt, có hàm lượng calo cao, được gọi là "bia mạnh" (Starkbier), giúp họ duy trì sức khỏe mà không vi phạm quy định ăn chay.
10. ĂN CHAY THEO TRUYỀN THỐNG KITÔ GIÁO
Trong 40 ngày Mùa Chay, người Kitô giáo kiêng thịt, nhưng vẫn uống sữa, rượu và bia. Một số loại bia mạnh giàu calo còn được dùng thay bữa ăn. Đây là chế độ ăn tôn giáo và kỷ luật bản thân, không áp dụng suốt đời.
11. NGÀY THỨ SÁU CÓ MÓN CÁ
Người Đức ăn cá vào thứ Sáu là do truyền thống tôn giáo và thói quen văn hóa bắt nguồn từ việc kiêng ăn thịt vào ngày Thứ Sáu Tuần Thánh của Công giáo. Dù ý nghĩa tôn giáo ban đầu đã phai nhạt, thói quen này vẫn được duy trì và biến thành một phần của văn hóa ẩm thực Đức. Nhiều gia đình, trường học, căng tin công ty ở Đức vẫn duy trì thói quen ăn cá vào ngày thứ Sáu.
Về sau này, việc ăn cá còn được củng cố bởi có lợi cho sức khỏe.
12. HỆ THỐNG ĐƯỜNG CAO TỐC LÂU ĐỜI VÀ BÀI BẢN
Tuyến đường cao tốc (Autobahn) Köln–Bonn (A555) dài 20 km, khánh thành năm 1932, được xem là đường cao tốc hiện đại đầu tiên ở châu Âu.
Từ những năm 1930, đặc biệt dưới thời Đức Quốc xã, việc xây dựng Autobahn được đẩy mạnh cả về quy mô lẫn kỹ thuật để chuẩn bị cho chiến tranh. Nó trở thành một trong những hệ thống đường cao tốc lâu đời, quy mô và được đầu tư bài bản nhất thế giới.
13. AUTOBAHN – XA LỘ KHÔNG GIỚI HẠN TỐC ĐỘ
Khoảng 70% chiều dài Autobahn hiện nay không áp dụng giới hạn tốc độ.
Dù bạn đã tự tin chạy đến 180 km/h thì vẫn có xe xin vượt qua. Người Đức xem việc chạy không giới hạn vận tốc là một phần của “tự do cá nhân”. Trải nghiệm trên Autobahn Đức gây ấn tượng đến mức nhiều tài tử Hollywood, ví dụ như Tom Hanks từng thích thú nhận xét: “Ở Đức, chạy nhanh đến cỡ nào, vẫn luôn có người nhanh hơn”.
14. NHƯNG ĐI XE ĐẠP LẠI CÓ GIỚI HẠN NỒNG ĐỘ CỒN
Ở Đức, đi xe đạp cũng phải tuân thủ luật giao thông về rượu:
- Từ 1,6‰ (promille) trở lên: bị xem là không đủ khả năng điều khiển phương tiện và phạm tội hình sự.
- Từ 0,3‰ trở lên: có thể phạm tội nếu xuất hiện dấu hiệu say rượu, như đi zig-zag, mất thăng bằng, ngã hoặc gây tai nạn.
Người vi phạm sẽ bị phạt số tiền tương đương 30 ngày lương, trừ 2 điểm trong hệ thống Flensburg.
Người có nồng độ cồn trên 1,6‰ phải làm kiểm tra y tế-tâm lý (MPU). Nếu không đạt, giấy phép lái xe hơi cũng sẽ bị thu hồi luôn. Nếu vẫn tiếp tục uống rượu khi lái xe đạp, có thể bị cấm luôn việc đi xe đạp
*
Lưu Thủy Hương biên soạn
