Chiến lược quân sự của Ukraine vào đầu năm 2026 đã phát triển thành một mô hình chiến tranh bền vững (war of endurance) và chiến tranh tiêu hao (attrition warfare), kết hợp giữa phòng thủ kiên cường, tấn công tầm xa và tận dụng công nghệ để bù đắp chênh lệch lực lượng với Nga.
Sau 4 năm xung đột toàn diện (từ 2022), Ukraine không còn theo đuổi các cuộc phản công quy mô lớn như năm 2022-2023, mà tập trung vào việc làm cho cuộc chiến trở nên « không bền vững » đối với Nga về mặt nhân lực, kinh tế và hậu cần, đồng thời ổn định tuyến phòng thủ để chờ đợi hỗ trợ quốc tế và cơ hội đàm phán có lợi.
Dưới đây là phân tích các yếu tố cốt lõi của chiến lược Ukraine hiện tại (dựa trên các tuyên bố chính thức từ Bộ Quốc phòng Ukraine, Tổng thống Zelenskyy, và các nguồn phân tích độc lập như ISW, Foreign Affairs, Atlantic Council).
1. Ưu tiên hàng đầu: Phòng thủ không phận và bảo vệ hạ tầng
Ukraine coi phòng không và đánh chặn tên lửa là ưu tiên số 1 cho năm 2026. Nga tiếp tục tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng và thành phố bằng tên lửa, drone, gây mất điện diện rộng (Ukraine đã mất khoảng 80% công suất nhiệt điện đến cuối 2024-đầu 2025). Chiến lược bao gồm:
- Tăng cường hệ thống Patriot, IRIS-T, NASAMS và các hệ thống nội địa.
- Phát triển và sản xuất tên lửa đánh chặn nội địa.
- Mục tiêu: Bảo vệ các thành phố lớn (Kyiv, Kharkiv, Odesa) và hạ tầng quan trọng để duy trì nền kinh tế và tinh thần dân chúng.
Theo Bộ Quốc phòng Ukraine (tháng 1/2026), đây là yếu tố quyết định để ổn định mặt trận và chống lại chiến dịch tiêu hao của Nga.
2. Chiến dịch tấn công tầm xa và tiêu hao lực lượng Nga
Ukraine áp dụng chiến lược "làm cho Nga mất mát không thể bù đắp":
- Mục tiêu: Gây thiệt hại 50.000 binh sĩ Nga/tháng (tổn thất xác nhận tháng 12/2025 khoảng 35.000, tăng dần từ 26.000-30.000 các tháng trước). Tổng thống Zelenskyy nhấn mạnh đây là mức "tối ưu" để vượt quá khả năng bổ sung của Nga.
- Công cụ chính: Xử dụng Drone và tên lửa tầm xa nội địa (FPV drone, drone hải quân, tên lửa hành trình tự sản xuất). Drone hiện chiếm 80% mục tiêu bị tiêu diệt trên chiến trường.
- Tấn công sâu vào hậu phương Nga: Nhà máy lọc dầu, kho dầu, đường ống, cảng xuất khẩu năng lượng, nhà máy sản xuất đạn dược và chất nổ. Các cuộc tấn công này nhằm làm suy yếu kinh tế Nga (xuất khẩu dầu mỏ giảm, lạm phát tăng) và buộc Moscow phải đàm phán.
- Chiến dịch "Spiderweb" (tháng 6/2025) được ví như "Pearl Harbor của Nga", chứng tỏ khả năng tấn công sâu và bất ngờ.
Mục tiêu dài hạn: Làm Nga nhận ra rằng chiến tranh tiêu hao không thắng được, dẫn đến điểm phá sản tài chính vào năm 2026.
3. Ổn định mặt trận và phản công cục bộ (Stabilize Frontline & Localized Counteroffensives)
Ukraine tập trung giữ vững tuyến phòng thủ, tránh mất thêm lãnh thổ lớn:
- Sử dụng công sự (hào, răng rồng chống tăng, mìn), pháo binh, drone để làm chậm tiến công Nga (đặc biệt ở khu vực Donetsk, Pokrovsk, Kurakhove).
- Phản công cục bộ: Gần đây (tháng 2/2026), Ukraine đã giải phóng một số làng nhỏ ở Zaporizhzhia, Kharkiv, Kostiantynivka, Pokrovsk và Novopavlivka, xóa bỏ lợi thế Nga tích lũy trong vài tuần trước.
- Chuẩn bị cho các đợt tấn công Nga dự kiến mùa hè 2026 (hướng Slovyansk-Kramatorsk hoặc Orikhiv-Zaporizhzhia), bằng cách ngăn Nga chiếm vị trí xuất phát.
Ukraine tránh phản công lớn để không hao tổn lực lượng, thay vào đó tận dụng công nghệ để bù đắp (drone, AI, tình báo).
4. Cách mạng quân sự: Drone và sản xuất nội địa
Ukraine dẫn đầu thế giới về drone giá rẻ, chính xác cao và tên lửa hành trình tự sản xuất. Đây là một cuộc "cách mạng quân sự":
- Sản xuất hàng loạt drone FPV, drone biển, drone nhiệt (thermal imaging) để xuyên thủng sương mù và chống lại biện pháp Nga.
- Tích hợp AI, mạng lưới drone, và sản xuất nội địa để giảm phụ thuộc viện trợ.
- Hỗ trợ từ EU (gói vay 90 tỷ euro cho 2026-2027, trong đó 60 tỷ cho quốc phòng và mua sắm từ Ukraine/EU) giúp mở rộng sản xuất.
Chiến lược này giúp Ukraine giành lại thế chủ động cục bộ, buộc Nga phải thích nghi liên tục (chu kỳ phát triển biện pháp chống drone chỉ 2-3 tháng).
5. Chiến lược tổng thể: "Chiến thắng qua sức mạnh hòa bình" và đàm phán có điều kiện
Ukraine kết hợp quân sự với ngoại giao:
- Làm Nga thất bại về mặt chiến lược bằng cách duy trì nhà nước Ukraine, bảo vệ các thành phố lớn, và tăng chi phí chiến tranh.
- Chuẩn bị đàm phán: Zelenskyy đề xuất vùng phi quân sự ở Donetsk (bao gồm cả phần Nga kiểm soát), nhưng chỉ trên cơ sở Nga rút quân và bồi thường.
- Phụ thuộc viện trợ: Gói 120 tỷ USD cho 2026 (nửa từ ngân sách Ukraine và vay EU), tập trung drone, tên lửa tầm xa, phòng không.
Thách thức và rủi ro
- Nga vẫn tiến rất chậm nhưng ổn định (chiếm 182 dặm vuông trong 4 tuần gần nhất đến tháng 2/2026).
- Thiếu nhân lực và đạn dược nếu viện trợ chậm.
- Áp lực từ Hoa Kỳ/EU về đàm phán sớm (dưới ảnh hưởng TT Trump).
- Tuy nhiên, trong 2 tháng đầu 2026, quân Ukriane đã phản công tái chiếm lại khoảng 200 csv (Nga đang chiếm giữ 19,3 % diện tích Ukraine)
Tóm lại, chiến lược Ukraine 2026 là « chịu đựng và tiêu hao » Nga đến mức bắt buộc Moscow phải thay đổi yêu sách, kết hợp phòng thủ vững chắc, tấn công kinh tế sâu, và dẫn dắt cách mạng drone để bù đắp chênh lệch lực lượng. Nếu duy trì được hỗ trợ quốc tế và thích nghi công nghệ drone, hỏa tiễn tầm xa, Ukraine có cơ hội buộc Nga vào bàn đàm phán có lợi hơn vào cuối năm hoặc 2027.
